به گزارش دیده بان معماری؛موزه ایران باستان یا موزه ملی ایران، اولین موزهٔ ایران ، در غرب میدان مشق تهران در خیابان امام خمینی و نبش خیابان سی تیر جای دارد. ساخت این موزه در ۲۱ اردیبهشت سال ۱۳۰۸ خورشیدی به دستور رضاشاه، توسط معمار فرانسوی آندره گُدار به کمک دو معمار ایران به نام حاج عباسعلی معمارباشی و مراد تبریزی شروع شد.
ساختمان موزه در سال ۱۳۱۶ به اتمام رسید و موزه برای بازدید عموم افتتاح شد. زمین اختصاصیافته به این موزه ۵۵۰۰ مترمربع است که ۲۷۴۴ متر مربع زیربنای آن است.
در مورد نامگذاری این موزه هم بهتر است بدانید که نخستین موزه در ایران؛ موزه ملی و بعد موزه معارف نام داشت که بعد از استقرار این موزه در ساختمان ایران باستان به موزه ایران باستان تغییر نام داد و تا سال ۱۳۷۵ به این نام شناخته شد. در این سال با راهاندازی موزه دوران اسلامی، نام آن به موزه ملی ایران تغییر یافت.
معماری ساختمان ایران باستان با الهام از طاق کسری (ایوان مدائن) متعلق به دوره ساسانی، به ویژه در نمای اصلی و طاق بلند ورودی و با استفاده از حجمهای ساده و هندسی مکعبی که در عین حال یادآور بناهای تاریخی ایران است. مصالح به کار رفته در نمای خارجی غالباً آجر قرمز است که هم از نظر بصری گرم و هم از نظر تاریخی اصیل است. طاق مرکزی با ارتفاع حدود ۲۰ متر، نمادی از عظمت معماری ایران باستان داشته و تقارن محوری در نما، در بسیاری از بناهای تاریخی ایران دیده میشود. فضای داخلی شامل؛ طراحی گالریها به صورت حلقهای و پیوسته، که بازدیدکنندگان را به ترتیب زمانی از دورههای پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی هدایت میکند. استفاده از نور طبیعی از طریق پنجرههای بالایی و نورپردازی مصنوعی برای تاکید بر آثار و همچنین سقفهای قوسی و راهپلههای عریض با طرح کلاسیک از ویژگی های این بنا است. آندره گدار با توجه به کارکرد موزه، فضاهایی برای نمایش، مخزن، کتابخانه و تحقیق طراحی کرد. ویترینها و محفظههای نمایش با در نظر گرفتن اصول موزهداری نوین آن دوره طراحی شدند. موزه در میان باغی وسیع قرار دارد که خود به آرامش و جداسازی فضای موزه از شلوغی شهر کمک میکند. ستفاده از حوض و آبنمای روبروی نما، که انعکاس ساختمان در آب، جلوهای چشمگیر ایجاد میکند. ساخت این موزه در دوره پهلوی اول، بخشی از پروژههای هویتسازی ملی و تاکید بر تمدن کهن ایران پیش از اسلام بود. موزه ایران باستان به عنوان الگویی برای موزهسازی بعدی در ایران تأثیر گذاشت. همینطور تلفیق موفق معماری باستانی با نیازهای عملکردی مدرن، آن را به نمادی ماندگار در تهران تبدیل کرده است. این موزه نه تنها گنجینهای از آثار تاریخی ایران، بلکه خود به عنوان یک اثر هنری و تاریخی ارزش معماری بالایی دارد و نشاندهنده نگاه پیشرو به موزهداری در ایران قرن چهاردهم خورشیدی است.
